Het leek zo mooi. Na jaren getouwtrek tussen Dexia en gedupeerde beleggers kwamen beide partijen vorig jaar tot een schikking in de aandelenleaseaffaire. Met dank aan wijlen bankpresident Duisenberg. Toch laait de strijd weer op. Juristenkantoor Leaseproces werft op dit moment gedupeerden voor een rechtsgang. ,,Er is meer te halen.” Dexia noemt zijn tegenstanders ,,valse profeten.” Het boek kan nog niet dicht.
Frank van de Beek
,,We hadden boter op ons hoofd”, zegt het echtpaar Scholten achteraf. In 1997 lijkt de Winstverdubbelaar van Legio Lease echter een ideaal product voor de aanvulling van het pensioen. Over risico’s wordt niet gesproken. Ze leggen in totaal 7243 euro in. Omdat de Winstverdubbelaar goed rendeert, besluit Scholten in 2001 nog een aandelenleaseproduct af te sluiten. De keuze valt op Capital Effect van Bank Labouchere. Ze leggen 11.000 euro in en kopen daarmee de rentebetaling af voor de eerste vijf jaar. De bank koopt voor dit geld onder andere aandelen Ahold, KPN, Unilever en Koninklijke Olie. Scholten zet, wrang genoeg, zijn handtekening op de ochtend van 11 september. ,,’savonds zeiden we bij het zien van de aanslagen in New York tegen elkaar: ,,We hadden beter niet kunnen tekenen.”” Die voorspelling komt uit. Aandelenkoersen kelderen. De waarde van fondsen als KPN en Ahold verdampt en Scholten ziet de aanvulling op zijn pensioen in rook opgaan. Hij besluit de Winstverdubbelaar af te kopen en ontvangt, jawel, het luttele bedrag van 8,27 euro. Het tweede contract loopt nog, de restschuld bedraagt nu een kleine 2000 euro. ,,Wij zijn niet zielig, gelukkig hebben we een overzichtelijke schuld. Andere staan met hun rug tegen de muur.” Alle gedupeerden kunnen kiezen: schikking of procederen. ,,Schikken” zeggen de opstellers van de Duisenbergregeling. ,,Procederen”, vinden Stichting Platform Aandelen Lease (PAL) en de verenigingen Payback en Consument & Geldzaken. ,,Er is meer te halen.” En inderdaad, rechtbanken doen uitspraken waarbij de vergoeding hoger uitvalt dan het bedrag van de Duisenbergregeling.
Gereformeerde gezindte
Gedupeerden ruiken hun kans en advocatenkantoren promoten een rechtsgang. Zo loopt het al enige tijd storm bij Leaseproces. In het Amsterdamse Coengebouw is een hele verdieping ingericht met kleine kamertjes waar vijftig –veelal net afgestudeerde- juristen beoordelen hoeveel kans op succes een rechtsgang heeft.
Alle papieren komen op tafel. Van aanmaningen tot ongeopende enveloppen. Zelfs de verkoopfolders uit de begintijd ontbreken niet. ,, Mogelijk rendement van 85,1 procent”, staat in chocoladebruine letters op de voorkant.
Inmiddels staan 35.000 mensen bij Leaseproces geregistreerd. 10.000 zijn bereid tot een rechtsgang. De teller loopt snel op, zeker na de informatieavonden in december. De komende maand trekken de juristen samen met PAL opnieuw het land in. Er is nog voldoende potentieel, aldus Joost Papeveld, jurist bij Leaseproces. ,,In de gereformeerde gezindte zitten relatief veel gedupeerden. Dat kan ik zien aan de e-mailadressen.”
Papeveld ziet zelfs prominenten uit de formatorische kring op zijn lijstje staan. Namen noemt hij niet, een verklaring geeft hij wel. ,,Veel deelnemers dachten een spaarproduct af te sluiten. Met namen als Spaarlease, Bespaarplan en Safelease leek het risico nihil. De deelnemers zijn echter misleid.
Die mensen wil Leaseproces op basis van 'no cure, no pay' begeleiden bij een rechtsgang, maar soms geeft het kantoor advies te schikken. ,,Als het om geringe bedragen gaat of als mensen psychisch aan de grond zitten, raden we aan het boek te sluiten. Nadeel is echter wel dat je je inleg kwijt bent.
Papeveld beschikt over een aantal juridische argumenten om ook de inleg terug te halen. ,,Aandelenlease is een vorm van huurkoop. Bij het afsluiten van een dergelijk contract is de handtekening van de partner verplicht. Ontbreekt die, dan is het contract nietig en krijgt de deelnemer ook zijn inleg terug.
Rechters verschillen nog van mening over deze kwestie. Zo zeggen rechters in Arnhem en Almelo dat de handtekening niet nodig is, de overige zeventien rechtbanken vinden de krabbel wel noodzakelijk. Het gerechtshof van Den Bosch steunt de uitspraak van de meerderheid en floot de rechter in Roermond terug. Dexia liet een cassatieverzoek in deze zaak achterwege.
Een tweede troef is de Wet op het consumentenkrediet. Die wet eist een vergunning van kredietaanbieders. Dexia bezat deze vergunningen destijds niet. Geen probleem, oordeelde minister Zalm. Volgens hem valt aandelenlease niet onder deze wet. Prof. N. Huls, betrokken bij het opstellen van de wet, is het echter niet met hem eens. Papeveld: ,,De meeste rechtbanken die tot nu toe uitspraak hebben gedaan, verklaren deze wet van toepassing.”
Profeten
Verder wil Leaseproces Dexia aanspreken op de zorgplicht. Deze bepaling in het effectenrecht eist van aanbieders van financiële producten dat zij een risicoprofiel maken van de klant. Zo bepaalde de rechtbank in Utrecht begin deze maand dat Aegondochter Spaarbeleg de zorgplicht tegenover de deelnemers heeft geschonden door hen vooral niet te informeren over de risico’s van Sprintplan, eveneens een aandelenleaseproduct.
Leaseproces probeert vergelijkbare zaken te bundelen om ze vervolgens individueel bij de rechter te brengen. Voorlopig liggen de procedures nagenoeg stil, omdat de partijen van de Duisenbergregeling een beroep doen op de nieuwste Wet collectieve afwikkeling massaschade (WCAM). Hiermee kan de schikking algemeen verbindend worden verklaard voor alle gedupeerden. ,,Dexia hanteert een tactiek van rekken en strekken”, aldus Papeveld.
Steven Gelder van Dexia Bank Nederland relativeert de beschuldigingen. ,,Het zijn alleen diehards die nog willen procederen. Leaseproces schermt met enorme getallen, maar wij komen niet verder dan 8000. De organisatie schetst een verkeerd beeld om op die manier veel mensen te verzamelen. Puur een commerciële gedachte.
Gelder hekelt de opstelling van Leaseproces. ,,Ze wekken de indruk dat ze alle zaken gaan winnen. Ik zou niet graag die belofte doen, daarmee zitten ze op de stoel van de rechter. Vergeet niet dat mensen na een proces geen beroep meer kunnen doen op de Duisenbergregeling.
Kleine lettertjes
Dexia noemt de juristen van Leaseproces om die reden ‘valse profeten’. ,,Wij zien de procedures met vertrouwen tegemoet. De schikking is een goede regeling. Dexia heeft zijn verantwoordelijkheid genomen. Als het nodig is, procederen wij nu door tot de Hoge Raad.”
Harmen Geers van de Stichting Leaseverlies plaatst eveneens vraagtekens bij de massale toeloop naar Leaseproces. ,,Die aantallen zijn niet te controleren. Leaseproces handelt vanuit een commercieel oogpunt, lees de kleine lettertjes. Hoe meer mensen procederen, des te meer Leaseproces verdient. Ongeacht of deze mensen van de rechter gelijk krijgen.
Geers sluit niet uit dat gedupeerden in bepaalde gevallen meer terug kunnen krijgen bij een rechtsgang. ,,Maar het kan ook minder zijn. Leaseproces schetst een te rooskleurig beeld. De kantonrechters hebben geen overeenstemming en dat is pas de laagste trede. Alleen de Hoge Raad kan een oordeel vellen en dat kan nog jaren duren. De Duisenbergregeling is het enige dat ze zekerheid biedt.”
De Hoge Raad kan Dexia inderdaad gelijk geven en daarmee uitspraken van lagere rechters tenietdoen. Papeveld acht de kans hierop ‘zeer klein’. ,,Natuurlijk wint Dexia wel eens een zaak, maar dan is er dikwijls sprake van gebrekkig verweer. Ik heb mensen gesproken die zonder advocaat de rechtzaal binnenstapten en aan de rechter vroegen: ,,Kunt u mij helpen?” Voor het overige is het gewoon een uitgemaakte zaak.”
Het echtpaar Scholten heet in werkelijkheid anders. Naar Dexia pagina